जंगल बुक जंगल गप्पा भाग ४

पूर्वरंग : गायत्री: पण वाघ ??

मैत्रेयी: ऐकू येतंय काही? खूप लांबवरून लंगुरांचा आवाज येतोय. वाघ तिथे गेल्यामुळे ते एकमेकांना अलर्ट करत आहेत...हा त्यांचा अलार्म असतो...

गायत्री : ohh.......वाघ jus miss झाला म्हणजे. पण हो, वाघ आसपास आहे हे खाणाखुणांवरून पाहता आल यात जास्त थ्रील आहे. 

मैत्रेयी: खरयं..

 (गायत्री आणि मैत्रेयी एकमेकांना टाळ्या देतात...एक वेगळं थ्रील अनुभवल्याचा आनंद दोघींच्याही मनात असतो.)

 जंगल बुक जंगल गप्पा भाग ४

(गायत्री आणि मैत्रेयीची जीप्सीची सफर चालू आहे...जीप्सी म्हणजेच या open जीप मधून फिरण्याचा गायत्रीला खूपच आनंद झाला आहे. कारण ही सफर तिची पहिली सफर आहे. वाघाची पुसटशी चाहूल त्यांना मागच्या भागात लागल्याचं

आपण वाचलं...आता आज त्यांना काय काय नवीन गोष्टी ही जीप्सीची सफर घडवून आणतेय हे पाहूया...)

गायत्री: मैत्रेयी, इथे वाघ आहे असं मघाशी ऐकलं तेव्हाच्या थ्रिलिंग झटक्यातून बाहेरच आलेच  नाहीये गं....

मैत्रेयी: हाहाहा....होऊ शकत असं...आज आपण प्राणी पक्षी यापलीकडे जाऊन जंगलाची भौगोलिक रचना म्हणजेच टोपोग्राफी समजून घेऊया. मजा येईल. काहीतरी नवीन.

गायत्री: yes. हीच जिप्सीची गंमत मला अनुभवायची होती.

मैत्रेयी: चलो, आता त्यासाठी तलावाच्या दिशेने जाऊया..

गायत्री: तिथे पण वाघ आहे का?

मैत्रेयी: आता बास हां गायत्री....वाघच पाहायला आलीयेस का फक्त. एकदम चूप. तिथे संजय दादाच कॅन्टीन होतं. आता बंद झालं आहे. पण हा एक मोठा Landmark आहे.

गायत्री: पण संजय दादा कोण????

मैत्रेयी: जंगलातल एक कॅन्टीन होत. त्याच कॅन्टीन होतं ते.

गायत्री: अरे वाह.....इथे पण कॅन्टीन...बरोबर भूक तर लागणारच ना...शेवटी आपण माणूस आहोत...( गायत्री एकटीच बडबडत असते.)

मैत्रेयी: पूर्वी ना, आसपास राहायची सोय होती. आता बफर झोन मध्ये राहण्याची सोय आहे. इकडून मागे गेलो आणि जरा चाललो कि, तलावाच्या काठावर पायऱ्या आहेत आणि तिथेच मंदिर आहे.

  

गायत्री: मंदिर? कॅन्टीन? हे सगळचं असतं जंगलामध्ये....मला आज पहिल्यांदी कळतंय...कोणतं मंदिर? म्हणजे देव कोणता? गणपती ?

मैत्रेयी: नाही, तारू देव. असं म्हणतात की, प्रत्येक जंगलाचा एक देव असतो....तो जंगलाच रक्षण करतो असं म्हणतात. रात्रीच्या वेळी हा तारू देव घोड्यावरून येतो आणि जंगलाच रक्षण करतो असं या लोकांच म्हणण आहे...

गायत्री: ohhh...अच्छा!! मैत्रेयी, ते बघ पटकन..अगं डावीकडे....बघ. पांढर झाड आहे का ??????

मैत्रेयी: हो, करू नाव आहे त्याचं. याला घोस्ट ट्री सुद्धा म्हणतात.....( गायत्रीचे घाबरलेले हावभाव पाहून) घाबरू नकोस...गायत्री.

गायत्री: हो हो..नाही घाबरणार...प्रकाशात किती भारी दिसेल ना? बघ ना, सगळीकडे हिरवा, तपकिरी रंग आहे.......आणि मधेच हे पांढर झाड. भारीच !! निसर्गाची अनोखी किमया....  

( हे कॅन्टीन, मंदिर आणि झाड अशा काही वेगळ्या गोष्टी पाहून पुढे गेल्यानंतर पुढे दिसलेल्या काही गोष्टी....)

मैत्रेयी: गायत्री, आपण आता ज्या पुलावरून जातोय ना, त्याला साकव सुद्धा म्हणता येईल....

गायत्री: हो मी अगदी तेच म्हणणार होते तुला...कोणता area आहे गं हा...किती ग्रीनरी आहे सगळीकडे....मस्त वाटतयं.

मैत्रेयी: हो, हा पंचधारा नाला आहे. तुला थंडावा सुद्धा जाणवत असेल ना....कारण ताडोबामधला सगळ्यात थंड आणि ग्रीन असा भाग हा आहे. छोटसं amazon सुद्धा म्हणू शकतो.

गायत्री: एवढी ग्रीनरी आहे म्हणजे वेगवेगळे पक्षी, साप, सरडे बरेच असतील ना....

मैत्रेयी: हो आहेत की....पण ते आपण पायी जाणार आहोत नां तेव्हा नीट पाहायला आणि अभ्यासायला मिळतील.

( पुढे डावीकडे )

गायत्री: ते काय दिसतंय? पिंजरे आहेत का?

मैत्रेयी: हो अगं. सिमेंटच्या स्टेजवर मोठे जीर्ण झालेले पिंजरे आहेत. पूर्वीचं हे मगर प्रजनन केंद्र होतं. जेव्हा एखाद्या भागातील वैशिष्ट्य पूर्ण प्राण्यांची संख्या काही कारणांमुळे कमी होते तेव्हा त्या प्राण्याला त्या आदिवासातून बाहेर काढून स्वतंत्र देखरेखीखाली प्रजनन केलं जात. आणि त्यांची संख्या वाढवून परत नैसर्गिक आदिवसात सोडलं जात.

गायत्री: हो का? अच्छा.........

( केंद्रावरून.....पुढे डावीकडे गेल्यावर... )

गायत्री: wow....मस्त. तलाव लागलाय..तो बघ. हाच का तो तलाव ?

मैत्रेयी: गायत्री, हा ताडोबा तलाव आहे. फ्रेश water लेक. आणि हा जंगलाच्या साधारण मध्यभागी आहे.

हा मस्त तर आहेच...पण मगरी सुद्धा आहेत बरं का...हाहाहा.

गायत्री: मी आता कशालाही घाबरत नाहीये...कळलं का...हाह्हा.

मैत्रेयी: इथे सापडणाऱ्या मगरींना मार्श क्रोकोडाईल म्हणतात. पवई लेक मध्ये पण ह्याच आहेत.

( तलावाच्या आजूबाजूला दलदल होती..त्यात अनेक पक्षी, वनस्पती होत्या.)

मैत्रेयी: इथे दलदल आहे त्यामुळे waders पक्षी सुद्धा येतात. त्यात Common Sand Piper, Red Shank ,  Green Shank  हे पक्षी दिसत्यात बघ.

गायत्री तो बघ... तो करकोचा दिसतोय? त्याची चोच मोठी आहे आणि दोन चोचींमध्ये फट आहे... बघ. म्हणून त्याचं नावं Open Billed Stork आहे....

गायत्री: ohh. सही यार. eeee.......मगर आलीये बाहेर .....

मैत्रेयी: या मगरी आत्ता काठावर Sun Basking करत्यात. उबेसाठी त्या पाण्याच्या बाहेर येतात.

गायत्री: ओह्ह...बरोबर.

(त्यांना जिप्सीच्या फेरीतून यापुढे पांढरपावनी नावाचा भाग लागतो...जे माळरान म्हणून ओळखलं जातं.)

गायत्री: तसं हे ओसाड वाटतयं ना गं...

मैत्रेयी: हो, माळरान भाग आहे. चल, मचाणावर जाऊया. आणि मस्त पाणवठा पाहूया वरूनच...

 (आम्ही सगळे २ मिनिटांसाठी मचाणावर जातो. उंच मोठं लोखंडी मचाण असतं. तिथून गवा, चितळं, रानडुक्करं दिसू शकतात आणि नशीब चांगल असेल तर वाघ आणि रानकुत्रे सुद्धा दिसू शकतात. )

गायत्री: ते बघं...पटकन  तो कोणता प्राणी आहे?

मैत्रेयी: ग्रे आणि ब्राऊन रंगाची नील गाय आहे ती. तो प्राणी गायीसारखा वाटत असला तरी गाय नाही तो हरणाच्या जवळपास जाणारा प्राणी आहे. ग्रे आहे तो नर आहे. आणि ब्राऊन दिसतेय ती मादी आहे.

गायत्री: मस्त ....मचाणावरून खरचं जंगलाचा आवाका दिसतोय गं. डिस्कवरी चॅनल सारखा फील येतोय. आणि पाणवठ्यावर तर किती मोठे पक्षी आहेत ना? काळे आहेत पांढरे पण आहेत...आणि मान बघं गुलाबी ? ओह्ह...पाहिलंस का मैत्रेयी?

मैत्रेयी: yes....तो रंगीत करकोचा आहे. painted stork.

( पांढरपावनी वरून पुढे गेल्यावर दवणा waterhole लागले.)

गायत्री: लंगुर माती का खात आहेत गं ?

मैत्रेयी: हो. वनस्पतींमध्ये क्षारांचे प्रमाण खूप कमी असतं म्हणून शाकाहारी प्राण्यांची क्षारांची गरज भागत नाही. आणि त्यामुळे तीच गरज हे प्राणी ह्या मातीतले क्षार खाऊन भागवतात. आणि महत्त्वाचं म्हणजे सगळीकडे ही माती पुरेश्या प्रमाणात नसते. त्यामुळे जंगल विभाग कृत्रिम मिठाचे ब्लॉक्स जागोजागी ठेवतात.

(पुढे जाऊन डाव्या बाजूला गायत्री आणि मैत्रेयीला बांबूच छोटं मचाण दिसतं.)

गायत्री: हे मचाण इतकं लहान का?

मैत्रेयी: हो, हे फक्त तीन माणसांकरता आहे. वन्यजीवगणनेसाठी अगदी योग्य असतात. या मचाणाचं नाव काळा आंबा आहे.

गायत्री: का पण ? काळा आंबाच का?

मैत्रेयी: या जंगलातल्या ठिकाणांची नावं काही आसपासच्या Specialities  वरून बरेच वेळा ठरतातं...आता ते बाजूला बघ. या आंब्याच्या झाडाचं खोड हे इतर आंब्याच्या खोडापेक्षा जास्त काळं आहे.

(त्याठिकाणी गायत्री, मैत्रेयी ला दिसतो तिपकिरी रंगाचा कोंबडा त्याच नाव Red Spurfowl . जंगलातल्या कोंबड्यांचा एक प्रकार.)

गायत्री: पटकनं पटकनं बघ......मैत्रेयी........तिकडे मांजर आहे का?

मैत्रेयी: हो, जंगल कॅट आहे ती. ती दिसणं म्हणजे आपण solid लकी आहोत.  

ते बघं, तिचे पगमार्क आहेतच इथे. वाघासारखेच आहेत पण आकार जरा लहान.

(पुढे काटेझरी या ठिकाणावरून जिप्सी जाते. आणि आंबट हिरा नावाचं ठिकाण लागतं जिथे परत एक मचाण आहे. )

गायत्री: ते झाड जरा वेगळ दिसतंय गं..गुरु...बोलिये...वो क्या है?

मैत्रेयी: ते? गुळगुळीत, गुलाबीसर ते ना ?

गायत्री : हिरवट खोडं आहे ना ते विचारतेय...

मैत्रेयी: होहो...तेचं मी पण तेचं म्हणतेय अगं. त्या झाडाचं नाव अर्जुन आहे.

अर्जुन आणि कदंब या झाडांखाली पाणी जास्त प्रमाणात असतं.

त्याचं झाडावर गायत्री आणि मैत्रेयीला चार चार नखांचे निशाण दिसले..ते निशाण अगदी वर पर्यंत होते..

विचारल्यावर गाईड ने सांगितलं की, यावर अस्वल चढला होता. त्यावर त्याच्या नखांचे निशाण त्यांनी पहिले...आणि जीप्सीची वेळ संपल्यामुळे त्यांचा परतीचा प्रवास परत सुरु झाला.

पुढची सफर ----- पायी ट्रेल.

Experienced  Shared By Maitryee Bhave 

Content Writer and Developer RJ Gayatri Kashelkar    

Photo Courtesy- Maitryee Bhave, Snehal Vagal, Sonal Naik.